Oliwnik Wielokwiatowy
Oliwnik wielokwiatowy — krzew, który wspiera ogród
Elaeagnus multiflora Thunb. — nazwa łacińska
Rodzina: Oliwnikowate — Elaeagnaceae
Oliwnik wielokwiatowy, znany również jako gumi, goumi, jagoda gumi albo cherry silverberry, to ciekawy krzew owocowy pochodzący z Azji Wschodniej, głównie z Chin, Korei i Japonii. W ogrodach uprawia się go zarówno dla ozdoby, jak i dla jadalnych, czerwonych owoców.
Krzew ma zwykle luźny, rozłożysty pokrój. Liście są eliptyczne, z wierzchu zielone, a od spodu jaśniejsze, często srebrzyste. Kwiaty są drobne, jasne, pachnące i chętnie odwiedzane przez owady. Najbardziej charakterystyczne są jednak owoce: czerwone, podłużne, zawieszone na cienkich szypułkach, często pokryte delikatnymi srebrzystymi kropeczkami. Owoce są soczyste, kwaśno-słodkie, czasem lekko cierpkie. Nadają się do jedzenia na surowo i na przetwory.
Oliwnik wielokwiatowy można nazwać pomocnikiem ogrodu, bo współpracuje z bakteriami glebowymi i pomaga wiązać azot.
Nie jest to więc tylko krzew ozdobny i owocowy. To roślina, która może pełnić w ogrodzie rolę wspierającą — szczególnie w ogrodach naturalnych, permakulturowych i sadach przydomowych.
Nazwy w innych językach:
Goumi berry, cherry silverberry — po angielsku
Gumi, Natsugumi — nazwy używane w Japonii
Elaeagnus multiflora — nazwa botaniczna
Inne nazwy oliwnika wielokwiatowego:
oliwnik wielokwiatowy, jagoda gumi, gumi, goumi, srebrzysta wiśnia, cherry silverberry.
Warto uważać, aby nie mylić go z innymi gatunkami oliwnika, na przykład oliwnikiem baldaszkowym czy oliwnikiem wąskolistnym. Wszystkie mogą mieć podobne srebrzyste akcenty na liściach lub owocach, ale różnią się wyglądem, terminem owocowania i zastosowaniem.
Surowiec:
W praktyce ogrodowej i kuchennej najczęściej wykorzystuje się dojrzałe owoce oliwnika wielokwiatowego.
Owoce zbiera się wtedy, gdy są intensywnie czerwone, miękkie i łatwo odchodzą od szypułek. Niedojrzałe owoce są zwykle bardziej kwaśne i cierpkie. Dojrzałe można jeść prosto z krzewu, ale najlepiej zbierać je z miejsc czystych, oddalonych od ruchliwych dróg i nienarażonych na opryski.
Owoce są delikatne i mają cienką skórkę, dlatego źle znoszą długi transport. To jeden z powodów, dla których rzadko widuje się je w zwykłych sklepach. Najlepiej smakują świeżo zerwane z ogrodu.
Oliwnik wielokwiatowy — substancje czynne i składniki owoców
Owoce oliwnika wielokwiatowego są interesujące pod względem składu. Badania wskazują, że zawierają między innymi:
- polifenole,
- karotenoidy, w tym likopen,
- kwasy organiczne,
- cukry naturalnie występujące w owocach,
- witaminę C,
- związki o właściwościach przeciwutleniających badanych w warunkach laboratoryjnych.
W badaniach prowadzonych na owocach oliwnika wielokwiatowego uprawianego w Polsce oceniano między innymi zawartość polifenoli, witaminy C, cukrów, kwasów organicznych i aktywność antyoksydacyjną. Autorzy wskazali, że owoce mogą być ciekawym surowcem do bezpośredniego spożycia i do żywności funkcjonalnej, ale to nadal nie oznacza, że należy traktować je jako lek.
Działanie:
Owoce oliwnika wielokwiatowego są źródłem naturalnych związków roślinnych, w tym polifenoli i karotenoidów. Związki te są badane ze względu na ich aktywność przeciwutleniającą. W praktyce oznacza to, że oliwnik może być ciekawym urozmaiceniem diety i wartościowym owocem sezonowym z ogrodu.
Zastosowanie
Ogród
Oliwnik wielokwiatowy to prawdziwy pomocnik ogrodu. Należy do roślin, które mogą współpracować z bakteriami glebowymi wiążącymi azot atmosferyczny. Bakterie te tworzą brodawki na korzeniach i pomagają przekształcać azot w formę dostępną dla roślin. Część tego azotu wykorzystuje sam krzew, a część może wspierać również rośliny rosnące w pobliżu.
Dlatego oliwnik wielokwiatowy dobrze pasuje do:
- ogrodów naturalnych,
- sadów przydomowych,
- ogrodów permakulturowych,
- żywopłotów jadalnych,
- miejsc, gdzie chcemy łączyć rośliny ozdobne z użytkowymi.
Dodatkowo jego kwiaty są pachnące i atrakcyjne dla zapylaczy. Owoce natomiast są chętnie zjadane nie tylko przez ludzi, ale również przez ptaki.
Jeśli chcesz spojrzeć na oliwnik wielokwiatowy nie tylko jako na roślinę owocową, ale także jako naturalnego pomocnika ogrodu, przeczytaj osobny wpis: https://artemisia.pl/naturalny-pomocnik-ogrodu-oliwnik-wielokwatowy/
Kuchnia
Owoce oliwnika wielokwiatowego można jeść na surowo, gdy są w pełni dojrzałe. Mają smak kwaśno-słodki, czasem porównywany do kwaśnej wiśni, porzeczki albo rabarbaru.
Nadają się na:
- konfitury,
- soki,
- syropy,
- przeciery,
- galaretki,
- nalewki,
- dodatek do herbaty,
- sos do naleśników lub deserów.
W środku owocu znajduje się pestka. Przy jedzeniu prosto z krzewu najwygodniej ją wypluć. Do przetworów można owoce przetrzeć przez sito albo najpierw krótko podgrzać, aby łatwiej oddzielić miąższ od pestek.
Kosmetyka domowa
Oliwnik wielokwiatowy nie jest typową rośliną kosmetyczną, ale jego owoce, ze względu na kwaśny smak i barwniki roślinne, mogą być ciekawym dodatkiem do domowych, sezonowych przetworów pielęgnacyjnych, na przykład do naturalnie barwiących płukanek czy owocowych maseczek. Trzeba jednak zachować ostrożność, bo owoce mogą podrażniać skórę wrażliwą. Przed użyciem na skórę warto zrobić próbę na małym fragmencie.
Ciekawostki
Oliwnik wielokwiatowy jest rośliną trochę niedocenianą. W sklepie spotykamy borówki, maliny, porzeczki czy aronię, a owoce gumi nadal są rzadkością. Tymczasem krzew jest odporny, dekoracyjny i może dawać bardzo ciekawe owoce już na początku lata.
Jego owoce są zbyt delikatne, aby dobrze znosiły transport, dlatego najlepiej poznaje się je nie z marketu, ale z własnego ogrodu.
Uprawa oliwnika wielokwiatowego
Oliwnik wielokwiatowy najlepiej rośnie w miejscu słonecznym. Lubi glebę przepuszczalną, ale nie jest bardzo wymagający. Dzięki współpracy z bakteriami wiążącymi azot radzi sobie również na glebach słabszych.
Warto pamiętać:
- najlepiej owocuje w słońcu,
- młode rośliny warto podlewać w czasie suszy,
- starsze krzewy są dość odporne,
- można go przycinać po owocowaniu lub wczesną wiosną,
- dla lepszego owocowania warto posadzić więcej niż jeden krzew albo wybrać odmianę dobrze owocującą samodzielnie.
Działania uboczne i przeciwwskazania
Owoce oliwnika wielokwiatowego są jadalne, ale jak każdy nowy pokarm mogą u niektórych osób wywołać indywidualną reakcję. Pierwszy raz najlepiej spróbować niewielkiej ilości.
Ostrożność powinny zachować:
- osoby z alergiami pokarmowymi,
- osoby o bardzo wrażliwym przewodzie pokarmowym,
- dzieci — ze względu na pestkę w środku owocu,
- osoby przyjmujące leki lub chorujące przewlekle, jeśli chciałyby spożywać większe ilości owoców jako element specjalnej diety.
Nie zbieramy owoców z krzewów rosnących przy ruchliwej drodze, parkingach, opryskiwanych polach albo w miejscach zanieczyszczonych.
Jeżeli chcesz zobaczyć, jak wygląda oliwnik wielokwiatowy, zapraszam na mój krótki film
W filmie pokazuję czerwone owoce oliwnika i odpowiadam na pytanie, dlaczego można nazwać go pomocnikiem ogrodu.
Treść ma charakter edukacyjny i ogrodniczy. Nie jest poradą medyczną i nie zastępuje konsultacji z lekarzem ani dietetykiem.
Źródła:
- Lachowicz S., Bieniek A. i in., Phytochemical parameters and antioxidant activity of new cherry silverberry biotypes (Elaeagnus multiflora Thunb.), European Food Research and Technology, 2019.
- Lachowicz S., Kapusta I., Świeca M. i in., In Vitro Biological Activities of Fruits and Leaves of Elaeagnus multiflora Thunb. and Their Isoprenoids and Polyphenolics Profile, Antioxidants, 2020.
- Missouri Botanical Garden, Elaeagnus multiflora — Plant Finder.
- Plants For A Future, Elaeagnus multiflora — Goumi, Cherry silverberry.
- Useful Temperate Plants, Elaeagnus multiflora.
